28 Ocak günü, paket servis sektörünün “Prime Time” olarak adlandırdığı, sipariş yoğunluğunun en zirve yaptığı 19:00 – 22:30 saatleri arasında; Amazon Web Services (AWS) kaynaklı olduğu belirtilen global bir sorun nedeniyle Getir altyapıları tamamen devre dışı kalmıştır. Hem müşterilerin sipariş verdiği GETİR uygulaması hem de sahadaki iş gücünün kullandığı Getir MDU panelleri erişilemez hale gelmiştir. Bu durumdan Vigo ve Getir’de çalışan kuryeler etkilenmiştir.
Müşterilerin vermiş olduğu siparişler algoritmada meydana gelen çökme sonucu saatler sonra teslim edilebilmiştir. Müşteriler bu süreçte mağdur edilmiştir. Parasını vermiş olduğu ürünler bozulmuş, Getir müşterilerine ürünleri teslimini zamanında sağlayamasada parasının iadesini gerçekleştirmiştir.
Peki ya kuryeler:
Riskin Kuryelere Yüklenmesi
Bu 3.5 saatlik kesinti, “Esnaf Kurye” modelinin en büyük handikapını bir kez daha gözler önüne sermiştir: Gelir garantisizliği.
Platform şirketlerinin dayattığı bu çalışma modelinde; sistem çalıştığı sürece “ortak” sayılan kuryeler, sistem çöktüğünde “görünmez” hale gelmektedir.
Maaşlı çalışan değil, “iş ortağı” statüsünde gösterilen kuryeler, çalışmadıkları (veya sistem yüzünden çalıştırılmadıkları) dakika başına gelir kaybına uğramıştır.
Şirket, teknik altyapıyı sağlamakla yükümlüdür. Altyapı çöktüğünde, şirket sadece ciro kaybederken; kurye o günkü evinin rızkını, yakıtını ve zamanını kaybetmiştir.
Teknik arızanın yaşandığı saatler, kış mevsiminde havanın dahada soğuk saatleridir. Kuryeler, uygulamanın “her an düzeleceği” umuduyla veya sistemden çıkış yapamadıkları için evlerine dönememişlerdir.
Binlerce kurye, dışarıda, motor üzerinde, soğukta belirsiz bir bekleyişe mahkum edilmiştir.
Isınma imkanı olmayan, sadece bir sonraki siparişi bekleyen çalışanlar için bu süreç, maddi kaybın ötesinde fiziksel bir yıpranmaya dönüşmüştür.
Ortalama bir kuryenin 19:00 – 22:30 arasındaki “Prime Time” kazancı, günün geri kalanına oranla daha değerlidir.(Paket başı ücretler daha yüksektir.)
Kayıp Zaman: 3.5 Saat.
Ortalama Kayıp: Bir kuryenin saatlik ortalama paket sayısı ve paket başı ücreti (veya saatlik garantisi ücret sağlanmayan hakedişllerde) baz alındığında, binlerce kuryenin cebinden çıkan toplam rakam milyonlarca lirayı bulmaktadır.
Kurye çalışamasa bile o saatlerde sahada beklediği için amortisman ve kişisel giderleri işlemeye devam etmiştir.
Çözüm Önerisi
Bu olay bir “teknik aksaklık” değil, iş modelinin “yapısal bozukluğudur”. Platformlar şirketleri teknolojiyi kârı maksimize etmek için kullanırken, risk oluştuğunda bu riski tabana (kuryeye) yaymaktadır.
Platform Şirketlerinden beklentimiz nettir: Sistem kaynaklı erişim sorunlarında, o saat aralığında aktif olan tüm kuryelere, geçmiş haftaların ortalaması baz alınarak “Telafi Ödemesi” yapılmalıdır. Kuryenin sahada olduğu ancak sistemin cevap vermediği her dakika, platformun emekçiye borcudur.
